Quê Hương Hạ Mỗ và Cố Đô Ô Diên
Mảnh đất trầm tích hơn 1.400 năm lịch sử bên dòng sông Nhuệ cổ kính, nơi hội tụ bộ ba Di tích cấp Quốc gia: Đình Vạn Xuân, Chùa Hải Giác và Đền Văn Hiến.
Làng Cổ Hạ Mỗ Xưa và Nay
Làng Hạ Mỗ (nay thuộc Thôn Hạ Mỗ, Xã Hạ Mỗ, Huyện Đan Phượng, TP. Hà Nội) nằm cách trung tâm thủ đô khoảng 20km về phía Tây Bắc, nép mình êm đềm bên bờ hữu ngạn dòng sông Nhuệ cổ.
Thời cổ đại, vùng đất này có tên gọi là hương Ô Diên, sau đổi thành Phương Trì, rồi mang tên Hạ Mỗ. Nhờ vị thế nằm tại ngã ba giao lưu thủy lộ chiến lược giữa sông Hồng và sông Đáy, Hạ Mỗ từ sớm đã là trung tâm giao thương sầm uất và là căn cứ quân sự hiểm yếu qua các thời kỳ lịch sử.
Ngày nay, Hạ Mỗ vẫn bảo tồn vẹn nguyên vẻ đẹp thanh bình của làng quê Bắc Bộ với cổng làng rêu phong, những ngõ xóm lát gạch nghiêng cổ kính, giếng nước đá ong và nếp sống thuần hậu, hiếu học của người dân.
Thành Cổ Ô Diên – Kinh Đô Nước Vạn Xuân
Đình Vạn Xuân – Trấn Tích Cố Đô
Đình Vạn Xuân (thường gọi là Đình Cả) tọa lạc ở vị trí trung tâm làng Hạ Mỗ, thờ Thành hoàng làng là Đức Đệ Bát Hoàng tử Lý Bát Lang.
Ngôi đình có quy mô bề thế hiếm có với tòa Đại đình 5 gian 2 dĩ, hệ thống cột gỗ lim to một vòng tay người ôm, mái đình xòe rộng rêu phong cổ kính.
Nghệ thuật điêu khắc gỗ tại đình Vạn Xuân đạt đến đỉnh cao tinh xảo của thời Lê Trung Hưng: các đầu dư chạm rồng ngậm ngọc, bẩy hiên chạm nổi hình tiên cưỡi rồng, phượng múa, lân vờn cầu vô cùng sống động.
- 18 Đạo sắc phong: Lưu giữ 18 đạo sắc phong cổ từ thời vua Lê Hiển Tông, Cảnh Hưng đến thời Nguyễn phong tặng cho Đức Thành hoàng.
- Kiệu Bát Cống cổ: Bộ kiệu rước sơn son thếp vàng tinh xảo được dùng trong nghi lễ rước hội hàng năm.
- Hoành phi câu đối: Ca ngợi công đức dựng thành Ô Diên và bảo an lãnh thổ của triều Tiền Lý.
Giá Trị Độc Đáo Của Hải Giác Tự
Bảo tàng tượng Phật cổ: Lưu giữ hơn 200 pho tượng Phật giáo, trong đó có hơn 50 pho tượng tròn bằng gỗ sơn thếp có niên đại từ thế kỷ XVII - XIX.
Kiến trúc "Nội công ngoại quốc": Quy mô gần trăm gian với các dãy hành lang tả vu, hữu vu thênh thang rợp bóng cây cổ thụ.
Trung tâm in khắc mộc bản: Nơi cử hành lễ Đồng Giáng bút và khắc in bộ ván mộc bản "Cổ kim truyền lục" năm 1908.
Chùa Hải Giác (Hải Giác Tự)
Chùa Hải Giác (tên nôm là Chùa Cả) là ngôi danh lam cổ tự linh thiêng bậc nhất xứ Đoài. Chùa tương truyền được khởi dựng từ thời Tiền Lý, trải qua nhiều lần đại trùng tu ở các thế kỷ sau.
Bước vào chùa Hải Giác, du khách như lạc vào một thế giới tâm linh thanh tịnh và cổ kính. Từng viên ngói, bậc đá, cột gỗ và hệ thống tượng pháp đều toát lên vẻ trang nghiêm, tĩnh lặng của thiền môn ngàn năm.
Đền Văn Hiến và Tâm Thức Người Dân Hạ Mỗ
Trong không gian văn hóa tâm linh của làng Hạ Mỗ, Đền Văn Hiến giữ vị trí vô cùng đặc biệt. Đền không chỉ là nơi an táng và phụng thờ người con kiệt xuất Thái úy Tô Hiến Thành, mà còn là linh hồn của đạo học và truyền thống tôn sư trọng đạo quê hương.
Sự kết nối liên hoàn giữa Đình Vạn Xuân (thờ thần) - Chùa Hải Giác (thờ Phật) - Đền Văn Hiến (thờ Thánh hiền) tạo thành tam giác văn hóa tâm linh độc nhất vô nhị, phản ánh sâu sắc tư tưởng "Tam giáo đồng nguyên" và tinh thần uống nước nhớ nguồn của người Việt.
Biểu tượng đạo học và niềm tự hào muôn đời của các thế hệ người dân Thôn Hạ Mỗ, Xã Hạ Mỗ, Đan Phượng.